മധ്യേഷ്യയിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്വാധീനം ശക്തമാകുന്നു; ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാന്റെ പരമോന്നത ബഹുമതി പ്രധാനമന്ത്രി മോദിക്ക്
മധ്യേഷ്യയിൽ ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര സ്വാധീനം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനയായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ സന്ദർശനം. താഷ്കന്റിൽ നടന്ന നിർണായക ചർച്ചകൾക്കിടെ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാന്റെ പരമോന്നത ബഹുമതിയായ ‘ഒലി ദരാജലി ദോസ്ത്ലിക്’ നൽകി മോദിയെ ആദരിച്ചതാണ് സന്ദർശനത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മുഹൂർത്തങ്ങളിലൊന്ന്. ഇന്ത്യ–ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ ബന്ധത്തിന്റെ ആഴവും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല സൗഹൃദവും ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നതാണ് ഈ അംഗീകാരം.
ബഹുമതി സ്വീകരിച്ച പ്രധാനമന്ത്രി മോദി അത് വ്യക്തിപരമായ നേട്ടമായി കാണാതെ ഇന്ത്യയുടെ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷം പഴക്കമുള്ള പൈതൃകത്തിനും 1.4 ബില്യൺ ഇന്ത്യക്കാരുടെ കഠിനാധ്വാനത്തിനും ഇന്ത്യ–ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ ജനതകൾ തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദത്തിനും സമർപ്പിക്കുന്നതായി വ്യക്തമാക്കി. ‘ദോസ്ത്ലിക്’ എന്ന വാക്കിന് സൗഹൃദം എന്നാണ് അർത്ഥമെന്നും ഇന്ത്യയിലും ഈ വാക്ക് ഏറെ പരിചിതമാണെന്നും മോദി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ബഹുമതി അഭിമാനത്തോടൊപ്പം വലിയ ഉത്തരവാദിത്തവും നൽകുന്നതാണെന്നും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദം കൂടുതൽ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ഇന്ത്യ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
എന്നാൽ ബഹുമതി മാത്രമല്ല മോദിയുടെ സന്ദർശനത്തിന് നയതന്ത്ര പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. ഇന്ത്യയും ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സമഗ്ര തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നതിനുള്ള നിർണായക തീരുമാനങ്ങളും സന്ദർശനത്തിനിടെ ഉണ്ടായി. വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, ഡിജിറ്റൽ കണക്റ്റിവിറ്റി, പ്രതിരോധം, ഊർജം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ സഹകരണം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ധാരണയിലെത്തി. മധ്യേഷ്യയിൽ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തികവും തന്ത്രപരവുമായ സാന്നിധ്യം കൂടുതൽ വിപുലപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസരമായാണ് ഈ നീക്കത്തെ വിലയിരുത്തുന്നത്.
ഇന്ത്യയുടെ ഊർജസുരക്ഷയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനിൽ നിന്ന് യുറേനിയം വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ദീർഘകാല ക്രമീകരണത്തിന് ധാരണയായതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ആണവോർജ മേഖലയിലെ സഹകരണത്തിന് പുതിയ വാതിൽ തുറക്കുന്നതാണ് ഈ നീക്കം. വ്യാപാരബന്ധങ്ങൾക്കൊപ്പം ഊർജം, നിർണായക ധാതുക്കൾ തുടങ്ങിയ തന്ത്രപ്രധാന മേഖലകളിലും പരസ്പര സഹകരണം വർധിപ്പിക്കാനുള്ള ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും താൽപര്യമാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്.
മധ്യേഷ്യയിലെ ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രപ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ പ്രതിരോധ സഹകരണത്തിനും പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികൾ വർധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനുമായുള്ള പ്രതിരോധ ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത് ഇന്ത്യയ്ക്ക് തന്ത്രപരമായ നേട്ടം നൽകും. ഡിജിറ്റൽ ബന്ധവും നിക്ഷേപവും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും പുതിയ സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും സാധിക്കും.
മോദിയുടെ സന്ദർശനത്തിൽ ജനതാതല ബന്ധത്തിനും സാംസ്കാരിക സൗഹൃദത്തിനും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു. ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനിലെ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ഊഷ്മള സ്വീകരണത്തിന് മോദി നന്ദി പറഞ്ഞു. താഷ്കന്റിൽ ഇന്ത്യൻ ത്രിവർണ്ണ പതാകയുടെ നിറങ്ങളിൽ നഗരം അലങ്കരിച്ചതും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദത്തിന്റെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യൻ സമൂഹവുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയ മോദി, ഇന്ത്യയുടെയും ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാന്റെയും സാംസ്കാരിക ബന്ധത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
യോഗയും ഇന്ത്യ–ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ സൗഹൃദത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന കണ്ണിയായി മാറുകയാണ്. ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ യോഗ ഫെഡറേഷൻ സംഘടിപ്പിച്ച യോഗാ പരിപാടിയിൽ മോദി പങ്കെടുത്തത് ശ്രദ്ധേയമായി. ഇന്ത്യയുടെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകമായ യോഗയ്ക്ക് ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനിൽ ലഭിക്കുന്ന ജനപ്രീതിയും ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലെ ജനതാതല ബന്ധത്തിന്റെ വളർച്ചയും ഈ സന്ദർശനം എടുത്തുകാട്ടി.
ഒടുവിൽ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാന്റെ പരമോന്നത ബഹുമതി മോദിക്ക് ലഭിച്ചതും തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള തീരുമാനങ്ങളും ഒരുമിച്ച് നോക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യ–ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ ബന്ധം പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിന്റെ ശക്തമായ സൂചനയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. സൗഹൃദത്തെ തന്ത്രപരമായ സഹകരണത്തിലേക്ക് മാറ്റി മധ്യേഷ്യയിൽ ഇന്ത്യയുടെ പങ്കാളിത്തം കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കാനുള്ള നിർണായക നീക്കമായാണ് മോദിയുടെ താഷ്കന്റ് സന്ദർശനം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
